Terug naar het overzicht, klik hier.

Het kaartspel ‘Jij bent ZO!’ is gebaseerd op het wetenschappelijke onderbouwde en wereldwijd geaccepteerde en gewaardeerde persoonlijkheidsmodel; de NEO Personal Inventory Revised. De NEO bestaat uit de ‘grote 5 persoonlijkheidsdomeinen’, waarin elk individu kan worden geanalyseerd. Elk gedrag is terug te voeren op één van de vijf persoonlijkheidsgebieden. 

Het Big Five persoonlijkheidsmodel hanteert de volgende benaming voor de persoonlijkheidsgebieden, waarvan de eerste letters samen het woord OCEAN vormen: 

• O van Openheid. Openheid voor nieuwe ervaringen, gevoelens, gedachten en ideeën. Hoe ga je daarmee om.
• C van Consciëntieus. De wijze waarop je jouw doelen nastreeft en je kan focussen op de taken die nog voor je liggen.
• E van Extraversie. Hoe ga je om met anderen en in drukke (stimulerende) omgevingen. Hiermee wordt bedoeld, dat je veel indrukken opdoet via je zintuigen.
• A van Altruïsme. Wat haal jij uit de relatie met anderen, jouw collega’s, familieleden. Staan jouw behoeften voorop of die van de ander?
• N van Neuroticisme. Een mogelijk negatieve term. Een andere term die vaak wordt gebruikt is Emotionele Stabiliteit. Eigenlijk zijn dat de 2 tegengestelde van dezelfde grondhouding; hoe ga jij om met spanningsvolle, stressvolle situaties. 

Elk van de 5 persoonlijkheidsgebieden is onderverdeeld in 6 kenmerkende eigenschappen. En elke eigenschap kent 2 uitersten. Deze 2 uitersten noemen we 'de kwaliteiten van de eigenschap'. Hoewel van dezelfde eigenschap zijn de 2 kwaliteiten gevoelsmatig aan elkaar tegengesteld.

Voor elk van de 30 eigenschappen is je gedrag in situaties te koppelen aan de linker of de rechter kwaliteit. 

Het gedrag dat we in situaties tonen is niet goed of slecht. (We hebben het hier niet over het overschreiden van morele of wettelijke grenzen.) Het kan wel zijn dat gedrag in situaties niet effectief is; je krijgt niet voor elkaar wat je, bewust of onbewust, wenst te bereiken. Als gedrag niet effectief is dan verwijzen we naar de valkuil van de kwaliteit. 

In onderstaande PDF tref je overzicht aan van de 30 eigenschappen en per eigenschap de kwalteiten en valkuilen die in het kaartspel voorkomen.

 PDF: Overzicht eigenschappen

Ons gedrag wordt in het kaartspel in slechts enkele woorden samengevat. Dit is voor de werkelijkheid om ons heen niet altijd reeël. Het kaartspel is een poging om de complexe wereld te vatten in een aantal steekwoorden, hoewel zeer uitgebreid en gebaseerd op de Big Five. Als we een genuanceerder beeld willen van ons gedrag, dan is een uitgebreide persoonlijke analyse op zijn plaats. Het kaartspel ‘Jij bent ZO! Over jouw Kwaliteiten’ biedt daarvoor geen vervanging. Wel is het kaartspel een makkelijke, toegankelijke manier om meer te weten te komen over jezelf en de ander.

Terug naar het overzicht, klik hier.

Het kaartspel is een eenvoudige weergave van de persoonseigenschappen die worden onderscheiden binnen het Big Five Persoonlijkheidsmodel. Dit spel ‘Jij ben ZO!’ is geen persoonlijkheidsanalyse en is geen vervanging hiervan.

Doel van het spel is op een eenvoudige, toegankelijke wijze jezelf én anderen beter leren kennen en met elkaar in gesprek te raken over elkaars kwaliteiten. Inzicht in jouw gedrag en die van anderen leidt tot wederzijds begrip en een betere samenwerking.

Een duidelijk voordeel van het kaartspel (beter gezegd de Big Five Persoonlijkheidsmodel) is dat het een gemeenschappelijke eenduidige taal over eigenschappen en kwaliteiten biedt. Jezelf beter leren kennen, jezelf ontwikkelen, concrete feedback geven en ontvangen aan de hand van de kwaliteiten van het kaartspel, die door ieder op dezelfde wijze wordt begrepen.

Het kaartspel bestaat uit totaal 63 spelkaarten; 60 kleurkaarten en 3 witte dummiekaarten. Er zijn 5 kleuren die elk een gebied dekken. De eerste letters van de 5 gebieden vormen samen het woord OCEAN:

• O; Openheid. Kleur: helder blauw. Hoe ga jij om met nieuwe ideeën en ervaringen.
• C; Consciëntieus. Kleur: robuust blauw. Hoe focus jij je en streef je jouw doelen na.
• E; Extraversie. Kleur: stralend geel. Hoe reageer jij in een stimulerende omgeving.
• A; Altruïsme. Kleur: warm rood. Hoe stel jij je op ten opzichte van anderen.
• N; Neuroticisme. Kleur: zacht groen. Hoe handel jij in spanningsvolle situaties.

Van elk gebied, dus van elke kleur, zijn er 12 kaarten met op elke kaart de ‘kwaliteit’ (duim omhoog) en zijn ‘valkuil’ (duim omlaag).

De nummering, die wordt aangegeven bij de duim op elke kaart, bestaat uit een letter een cijfer en de letter ‘L’ of ‘R’. De eerste letter is afkomstig van het gebied O, C, E, A of N en komt overeen met de kleur van de kaart. Het cijfer (1 t/m 6) is een willekeurige telling, maar je ziet dat er altijd 2 kaarten zijn per kleur met hetzelfde cijfer. De letter ‘L’ of ‘R’ verwijst naar de linker of rechter kwaliteit van een eigenschap. (Zie hierover het item Uitleg Big Five Persoonlijkheidsmodel.)

De 2 kaarten met dezelfde kleur en hetzelfde cijfer noemen we ‘tegengestelde kaarten.’ Hieronder een voorbeeld hiervan.

O1L; de linker kwaliteit Praktisch van de 1e eigenschap (Bedenken) in het gebied Openheid (kleur helder blauw)

- en zijn tegengestelde kwaliteit - 

O1R: de rechter kwaliteit Verbeeldingskrachtig van de 1e eigenschap (Bedenken) in het gebied Openheid (kleur helder blauw).

Iemand kan NIET op hetzelfde moment de kwaliteiten van beide ‘tegengestelde kaarten’ in zijn gedrag laten zien. Voor elke andere combinatie van kwaliteiten is dat wel mogelijk.

Iemand kan dus hooguit 30 kenmerkende kwaliteiten bezitten, omdat de andere 30 de ‘tegengestelde’ kaarten vertegenwoordigen. Meer hierover volgt in de spelvormen.

Nog een laatste opmerking over de gebruikte woorden voor de kwaliteiten die op de kaarten worden gebruikt. Je kan de kwaliteiten op een eigen wijze interpreteren. Om echter misverstanden te voorkomen, is de tip om de woorden altijd te interpreteren naar de betreffende eigenschap waar de kwaliteit een uiting van is. De eigenschappen tref je aan in het document Overzicht van eigenschappen.

Terug naar het overzicht, klik hier.

Er zijn vele spelvormen die je met het kaartspel ‘Jij bent ZO! Over jouw Kwaliteiten’ kunt spelen. Jij kunt mogelijk ook eigen vormen bedenken en toepassen. Ga gerust je gang.

De spelvormen zijn onderverdeeld naar niveau. We onderscheiden 5 niveaus en er kunnen meerdere spelvormen zijn per niveau. Een aantal spelvormen, die horen bij de eerste 2 niveaus, worden in de uitleg die bij het kaartspel is geleverd besproken. Deze oorspronkelijke speluitleg is hier te downloaden.

 PDF Originele speluitleg

De 5 niveaus zijn:

• Beginner: Inzicht in jouw kwaliteiten. Je maakt voor het eerst kennis met het kaartspel en wilt een inventarisatie maken van jouw kwaliteiten.

• Gevorderde: Je kent het kaartspel en je bent goed bekend geworden met jouw kwaliteiten van niveau Beginner. Je bent toe aan een volgende stap. Feedback geven en ontvangen en de eerste stappen om gedrag te beïnvloeden. 

Spelvormen voor de onderstaande niveaus staan alleen op deze website.

• Expert: Inzicht in ingewikkelder situaties. Je kent het kaartspel goed en de eerdere spelvormen heb je al vaker doorlopen. Je wilt dieper nadenken over jouw kwaliteiten en daar vanuit meerdere gezichtspunten mee bekend raken. Je praat gemakkelijk met anderen over jouw gedrag.

• Coach: Je wilt leren van de inzichten die het kaartspel jou biedt. Je bent bedreven in het kaartspel en de andere spelvormen kennen weinig geheimen meer voor je. Je kan voortborduren op de inzichten die het kaartspel jouw geeft.

• Adviseur: In de spelvormen op dit niveau tref je uitbreidingen aan op de eigenschappen van de Big Five. Ze geven je een interessant kijkje op de uitgebreide mogelijkheden van Big Five coaching. Dit spelniveau is pas interessant als je volledig vertrouwd bent met de vorige niveaus.

Klik hier voor een uitgebreidere spelvorm uitleg, andere en nieuwe spelvormen.

De spelvormen kunnen confronterend zijn; doe dit spel als je open staat voor inzicht en feedback op jouw gedrag. Bespreek met anderen die jou goed kennen over wat je confronterend vindt. De kwaliteiten zijn neutraal, ze zijn niet negatief of uitsluitend positief. Zie ook het artikel Uitleg Big Five Persoonlijkheidsmodel.

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Bijgaand treft u formulieren aan die u kunt gebruiken om aantekeningen te maken bij het spelen van de diverse spelvormen.

Bij de uitleg van de spelvormen zijn de van toepassing zijnde formulieren ook te vinden.

•  Formulier Kwaliteit

 klik hier voor het openen van PDF formulier Kwaliteit

• Formulier Valkuil

 Klik hier voor het openen van PDF formulier Valkuil

• Formulier Kernkwadrant

 Klik hier voor het openen van PDF formulier Kernkwadrant

• Overzicht Eigenschappen

 Klik hier voor het openen van PDF Overzicht Eigenschappen

Terug naar het overzicht, klik hier.

Spelvorm: Jij bent ZO! Over jouw Kwaliteiten

Niveau: Beginner

Speel deze spelvorm alleen of met z’n tweeën

Variant 1

Sorteer de 60 kaarten 2 aan 2. Dus O1L en zijn 'tegengestelde kaart' O1R bij elkaar, en doe dat ook voor de andere kaarten. Houd de duim omhoog. Kies van elk tweetal kaarten de kwaliteit die het best bij jou past. Ga vooral op je gevoel af en blijf er niet lang bij stilstaan.

Als je klaar bent liggen nu jouw 30 kwaliteiten voor je. Je hebt een inventarisatie gemaakt van jouw persoonlijkheid op de 5 gebieden. Komen er verrassende eigenschappen naar boven?

Er zijn ook kwaliteiten, waarbij je merkte dat die niet zo sterk onderscheidend zijn. Je twijfelt tussen de kwaliteiten L en R. Bedenk dan in welke situatie je de ene kwaliteit en in welke situatie je de andere laat zien. Is er onderscheid tussen privé en werksituaties? Of tussen thuis en op de sportvereniging?

Variant 2

Nadat je variant 1 zelf hebt gedaan, kan je met deze variant feedback vragen. Sorteer de kaarten 2 aan 2. Dus O1L en zijn 'tegengestelde kaart' O1R bij elkaar etc. Houd de duim omhoog. Vraag een persoon die jou goed kent en die je vertrouwt. Deze persoon neemt jou in gedachten en kiest ook van elk tweetal die kwaliteit die hij het best bij jou vindt passen. Deze persoon geeft jou hiermee feedback. Er is geen goed of fout, alleen perceptie. Neem de verschillen tussen jouw en zijn keuzes door. Zijn er opmerkelijke verschillen en waar komt dat door?

Voor beide varianten kan je bijgevoegde PDF formulier gebruiken om aantekeningen te maken.

 Open hier PDF formulier Kwaliteit

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Spelvorm: Wat zijn jouw valkuilen?

Niveau: Beginner

Speel deze spelvorm alleen

Variant 1

Neem jouw 30 kwaliteiten van spelvorm 1/variant 1. Sorteer de kaarten per kleur. Houd de duim omhoog. Kies per kleur 2 voor jou kenmerkende kwaliteiten. Doe dit voor alle kleuren. Je hebt nu 10 kwaliteiten gekozen. Deze karakteriseren jou het meest en maken jou herkenbaar ten opzichte van anderen.

Draai de kaarten nu om; duim omlaag. Dit zijn de valkuilen die bij de kwaliteiten horen. Herken je soms de kritiek of irritatie bij anderen op jouw gedrag?

Variant 2

Neem een persoon in gedachten op wie je wel eens kritiek hebt. Sorteer de 60 kaarten per kleur. Houd de duim omlaag. Zoek per kleur hooguit 2 valkuilen die je in de ander herkent. Je hebt nu maximaal 10 kaarten gekozen.

Herken je de persoon in de gekozen valkuilen? Aan welke van deze 10 valkuilen irriteer je je het meest? En draai deze kaarten nu om (duim omhoog) en zie welke kwaliteit er achter schuilt. Herken je de kwaliteit in de ander? Kan jij wat van die kwaliteit leren? Is deze kwaliteit ook in jouw analyse (zie spelvorm 1/variant 1) herkenbaar of niet?

Vervolg bij variant 2:

We gaan een stap verder. Zoek bij de maximaal 10 kaarten die je voor de ander hebt gekozen de tegengestelde kaarten: bijvoorbeeld een gekozen kaart is N2R, zoek daarbij de kaart N2L, etc. Zo heb je nu 10 tweetallen. Zoek nu per tweetal kaarten de kwaliteit die je in variant 1 voor jezelf had gekozen.

Er zijn nu twee mogelijkheden:

1)  De kwaliteit van jou en van de ander is dezelfde kaart? Geldt de kritiek die je hebt voor de ander dan ook voor jezelf?

2) De kwaliteit van jou de ander zijn 'tegenover elkaar liggend'. Jij en de ander vertegenwoordigen de beide uitersten van dezelfde eigenschap? Mogelijk heeft die ander een kwaliteit waarvan jij kan leren?

Je kan bijgevoegde PDF formulieren gebruiken om aantekeningen te maken.

 Open hier PDF formulier Kwaliteit

 Open hier PDF formulier Valkuil

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Feedback geven

Niveau: Gevorderde

Speel deze spelvorm met anderen die elkaar kennen. Bijvoorbeeld een team.

Variant 1

Elk teamlid neemt een setje spelkaarten. Houd de duim omhoog. Speel je met 1 setje spelkaarten, verdeel dan de set in 5 setjes, elk setje van dezelfde kleur. Ben je met meer, verdeel dan elk setje in tweeën. Ieder neemt een setje kaarten.

Geef elk teamlid een kaart waarvan je vindt dat dit een kwaliteit van hem is; dit is jouw compliment aan hem.

Zelf ontvang je van jouw teamleden ook complimenten en je bedankt hen daarvoor.

Neem nu even tijd voor jezelf. Wat valt je op in de kwaliteiten die jou worden toegedicht? Herkenbaar? Wist je dat zij deze kwaliteiten in jou waardeerden?

Vervolg bij variant 1

Als je een gegeven kwaliteit niet direct herkent, zoek het teamlid op van wie je hem ontving. Vraag hem of hij je voorbeelden kan geven waarin hij deze kwaliteit in jou herkent.

Variant 2

Kies een teamlid uit en neem ieder een set spelkaarten. Houd de duim naar beneden. Kies hooguit 2 valkuilen per kleur die jij in de ander ziet. Vraag of hij de valkuil bij hemzelf herkent. Zo ja, geef hem een tip om dit gedrag minder te doen. Door het gedrag te minderen komt vanzelf de eigenlijke kwaliteit (duim omhoog) die achter de valkuil schuilt duidelijker naar boven. Bespreek dit met elkaar. Draai daarna de rollen om.

Is de valkuil voor de ander niet herkenbaar. Geef dan een tweetal voorbeelden en/of bekijk de kwaliteit (duim omhoog). Als de valkuil onherkenbaar blijft, ga dan door naar een andere kaart. Er zijn genoeg andere valkuilen te bespreken waarover wel een uitwisseling mogelijk is.

Veel Plezier! 

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Jouw uitdagingen

Niveau: Gevorderde

Speel deze spelvorm alleen of samen met een ander waarmee je kan sparren

Variant 1

Sorteer de 60 kaarten 2 aan 2. Dus O1L en zijn 'tegengestelde kaart' O1R bij elkaar, en doe dat ook voor de andere kaarten. Houd de duim omhoog. Kies daarbij de 10 jouw kenmerkende kwaliteiten uit Spelvorm 2/variant 1. Maar let op: neem per gekozen kaart (bijvoorbeeld A2R) ook de tegengestelde kaart (in dit geval A2L). Leg jouw kwaliteiten in een kernkwadrant. Zie plaatje. De 'A2R kaart' boven met duim naar links wijzend; de 'A2L kaart' daar onder met de duim naar rechts wijzend. Dit is een kernkwadrant. Doe dit voor al jouw 10 kwaliteiten.

Bekijk per kernkwadrant of er situaties herkenbaar zijn waarin je juist de kwaliteit van de andere kaart laat zien (in het kernkwadrant 'Jouw uitdaging' geheten)? Zo ja, dan is het kernkwadrant (in die situatie) omgeslagen.  Als je er achter komt in welke situatie dat voordoet, kan je het omslaan  van het kernkwadrant misschien voorkomen. Stressvolle situaties kunnen een oorzaak hiervoor zijn.

Variant 2

Neem dezelfde kernkwadranten van variant 1. Kies die kwaliteiten waarbij je ook de valkuil (duim omlaag) duidelijk herkent. Neem deze kernkwadranten apart. Hoe voorkom je dat je ‘in je valkuil schiet’? Een oplossing ligt in het ‘minderen’ van dat gedrag. Dit minderen is voor jou gelijk aan het gedrag van de kwaliteit van de tegengestelde kaart (in het kernkwadrant heet deze 'Jouw Uitdaging'). Omdat de L en de R kaart uitersten zijn van dezelfde eigenschap, ligt het gedrag in elkaars verlengde. Meer van het een leidt tot gedrag van je valkuil, minder leidt tot de kwaliteit van de andere kaart. Voorbeeld: A2R Oprecht leidt bij te veel tot Onverbloemd zeggen waar het op staat. Minderen is voor jou gedrag dat lijkt op A2L Tactisch.

Dit is jouw uitdaging.

Je kan bijgevoegde PDF formulieren gebruiken om aantekeningen te maken.

 Open hier PDF formulier Kwaliteit

 Open hier PDF formulier Valkuil

 Open hier PDF formulier Kernkwadrant

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Samenspel van eigenschappen

Niveau: Gevorderde

Speel deze spelvorm alleen of samen met een ander waarmee je kan sparren

Neem jouw 10 kenmerkende kwaliteiten van spelvorm 2/variant 1. Houd de duim omhoog. Deze kwaliteiten karakteriseren jou zeer en maken jou herkenbaar ten opzichte van anderen. Pak hiervan 1 kaart en leg daar een (van die 10) andere kwaliteiten bij (ongeacht welke kleur).

Versterken deze 2 kwaliteiten elkaar of werken ze elkaar tegen? Herken je dit in jouw gedrag? Als ze elkaar versterken: heb je voor deze gecombineerde 2 kwaliteiten een nieuw woord? Een kwaliteit, competentie of talent die je misschien al vaker voor jezelf gebruikt? Schrijf deze bijvoorbeeld op een van de drie witte dummiekaarten.

Voorbeeld van elkaar versterkende kwaliteiten: A4R Harmonieus en E3L Meegaand. Eén mogelijk gevolg van versterkende kwaliteiten is dat de valkuilen eerder boven komen. Is dit herkenbaar?

Elkaar tegenwerkende kwaliteiten houdt in dat in bepaalde situaties een sterke kwaliteit wordt 'tegengewerkt' door de andere kwaliteit en niet zichtbaar wordt in jouw gedrag. Voorbeeld van elkaar tegenwerkende kwaliteiten: C6R Behoedzaam vs E4R Energiek. Eén mogelijk gevolg van tegenwerkende kwaliteiten is dat het kernkwadrant (in dit voorbeeld C6R / C6L)  in bepaalde situaties kan omslaan (zie hiervoor ook Spelvorm 4 / variant 1). Herken je dit bij jezelf?

Je kan bijgevoegde PDF formulier gebruiken om aantekeningen te maken.

 Open hier PDF formulier Kwaliteit

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Kijk eens door de bril van een ander

Niveau: Expert

Speel deze spelvorm alleen of samen met een ander waarmee je kan sparren

Variant 1

Neem de jouw 10 kenmerkende kwaliteiten voor je (zie spelvorm 2/variant 1). Deze kwaliteiten beïnvloeden hoe jij naar de wereld om je heen kijkt en hoe je die ervaart. Het kan heel goed zijn dat reacties van anderen en gedragingen van anderen op bepaalde situaties jou vreemd in de oren klinken.

Een voorbeeld: Als er in je omgeving iets ergs gebeurd dan leef jij mee (A6R Meelevend) en kijk je raar op als een ander zijn schouders ophaalt (A6L Gereserveerd) en roept "eigen schuld, dat zag je al van mijlen ver aankomen".

Of een ander voorbeeld: Een klus waar jij enthousiast mee aan de gang gaat (C1R Competent), terwijl jouw directe collega zo z'n bedenkingen heeft over de haalbaarheid (C1L Terughoudend).

Voorbeelden zonder dat er een waarde oordeel nodig is welk gedrag juist of onjuist is. Of.... denk je automatisch 'dat is toch gek dat die ander....' Als je die gedachte hebt kan je ervan uitgaan dat je kijkt naar de wereld door de ogen van jouw kwaliteiten.

Pak naast de jouw 10 kenmerkende kwaliteiten ook de tegengestelde kaarten erbij. Dus bijvoorbeeld O1R Verbeeldingskrachtig naast O1L Praktisch. Leg ze twee aan twee met de duim omhoog.

Om te kijken door de bril van de ander, ga je je in leven in het gedrag van de ander. Om dat te kunnen doen is het handig om je voor te stellen wat de ander zal doen. Kopieer dit gedrag en onderga de belevenis. Doe het en laat je niet overrulen door je automatische gedachten en gevoelens die bij jouw kwaliteit passen. Ga de grens over en ervaar, en zie de meerwaarde. Wie weet helpt dit andere gedrag je te voorkomen dat jij in de valkuil van jouw kwaliteit stapt.

Bijvoorbeeld:

Wat doet iemand met de kwaliteit A6R Meelevend: Hij toont betrokkenheid door een telefoontje of gaat langs voor een opbeurend woord, stuurt een kaartje om een hart onder de riem te steken, geeft steun als dat nodig is door de boodschappen te doen of een middag op de kinderen te passen.

Wat doet iemand met de kwaliteit A6L Gereserveerd: Hij houdt afstand, omdat hij niet zijn neus in andermans zaken wil steken, hij te ver van de persoon afstaat en de directe familie al ondersteuning verleent.

Wat doet iemand met de kwaliteit C1R Competent: Hij weet hoe hij de klus kan aanpakken en gaat aan de gang, het maakt hem niet uit dat er nog meer wegen naar rome leiden, de weg die hij kent is voldoende. Problemen pakt ie aan als ze opspelen.

Wat doet iemand met de kwaliteit C1L Terughoudend: Hij zoekt meer informatie, wie heeft meer informatie over de klus, wanneer moet de klus klaar, moet het een volledig uitgewerkt verhaal zijn, of alleen een voorstel, heeft het een hoge prioriteit en mag het ten koste gaan van ander taken? Vragen waar hij duidelijkheid over wilt hebben voordat hij begint.

Variant 2

Soms vertonen we het zelfde gedrag, maar verschilt ieders motivatie waarom we dat gedrag laten zien. Stel de baas vraagt de teammedewerkers voor een zaalvoetbalwedstrijd tegen een ander bedrijf. Iedereen zegt ja en doet mee.

Omdat jij A4L Strijdlustig bent, denk je dat iedereen die meedoet de wedstrijd wilt winnen. 'Logisch toch, het is een wedstrijd.'

Wat zou de motivatie kunnen zijn van jouw collega's? Hier een aantal voorbeelden:

Iemand met de kwaliteit O4L Veranderingsgezind denkt: ha, weer eens wat anders dan volleyballen.

Iemand met de kwaliteit E2R Groepsgericht denkt: ha, iets gezelligs doen met z'n allen.

Iemand met de kwaliteit N1L Alert denkt: ik moet wel mee, wat zal de baas niet denken.

Iemand met de kwaliteit C4L Relativerend denkt: niet zo fanatiek, het is maar een spelletje.

Kan jij je situaties herinneren dat anderen niet dezelfde overtuigingen hadden? Kan je achterhalen welke kwaliteiten bij hen de boventoon voerden? Beredeneer wat de motivatie zou zijn geweest, en belangrijk, heb er geen oordeel over; je kijkt door de bril van een ander. Zo leer je anderen beter kennen, en beter in te spelen op 'onverwachte' reacties.

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Wat motiveert jou?

Niveau: Expert

Speel dit spel alleen

Variant 1

Neem de 10 jouw kenmerkende kwaliteiten voor je (zie spelvorm 2/variant 1). Houd de duim omhoog. Als je van deze 10 er 2 kaarten mag kiezen die het meest over jou vertellen, naar welke zou zonder aarzeling je voorkeur naar uitgaan? Neem deze 2 apart. Deze kwaliteiten motiveren jou het meest; hier krijg je energie van.

Zie je deze 2 motiverende kwaliteiten terug in de volgende activiteiten? Je hobbies, je huidige werk en je vorige functies, de boeken die je leest, de relaties die je onderhoudt, je vriendenkring, de sport die je beoefend, mensen die een voorbeeld voor je zijn, de musea die je bezoekt, de dingen die je op vakantie doet?

Je mag nog switchen tussen de kwaliteiten als je merkt dat je voorkeur toch naar een andere kwaliteit uitgaat. Je mag niet veranderen omdat het beter past bij de activiteiten. Misschien merk je dat er meer van de 10 kenmerkende kwaliteiten zijn, die je terug ziet in je activiteiten.

De vragen hierbij zijn:

• komen de 2 motiverende kwaliteiten duidelijk bij een aantal activiteiten naar boven? (Probeer niet in alle activiteiten jouw motiverende kwaliteiten terug te zien komen, dat hoeft niet.)
• komen er andere van de jouw 10 kenmerkende kwaliteiten bij een aantal activiteiten boven (spelvorm 2/variant 1)?
• komen er niet kenmerkende kwaliteiten bij een aantal activiteiten boven, maar die je wel hebt benoemd als jóuw kwaliteit bij spelvorm 1/variant 1?
• worden er in jouw activiteiten kwaliteiten gevraagd, die je niet hebt benoemd als jóuw kwaliteit (zie spelvorm 1)?

Het is waarschijnlijk dat hoe minder van jouw kenmerkende kwaliteiten terugkomen in jouw activiteiten, hoe meer energie het jou kost. Omgedraaid geldt dat hoe meer van jouw kenmerkende kwalteiten terugkomen het jou energie oplevert.

Zijn er nu zaken die je zou willen veranderen?

Variant 2

Als je gaat solliciteren naar een andere functie, of bijvoorbeeld overweegt vrijwilligerswerk te doen, kan je het volgende doen. Neem de set kaarten en sorteer de kaarten per kleur in tweetallen, dus O1L bij O1R etc.

Neem de functie voor ogen en kies per tweetal de voor de functie benodigde kwaliteit. Je houdt 30 functie-kwaliteiten over. Leg deze overzichtelijk onder elkaar. Kies van deze 30 per gebied maximaal 2 kenmerkende kwaliteiten voor de functie en leg ze iets voor de overige 20. Deze overige 20 zijn nu ondersteunende kwaliteiten. Neem nu jóuw 30 kwaliteiten (zie spelvorm 1/variant 1) en leg ze tegenover de andere.

Hoeveel van jóuw 30 kwaliteiten zie je terug in de functie? En hoeveel van de 10 jouw kenmerkende kwaliteiten (spelvorm 2) zie je terug in de kenmerkende kwaliteiten van de functie? Hoe meer overeenstemming er is, hoe meer de functie je goed zal passen. Let op: het is een utopie om op alle 30 kwaliteiten overeenstemming te hebben. Dat hoeft ook niet. Als je in meer dan 5 kenmerkende kwaliteiten overeenstemming hebt, dan begint er al een aardig passende functie te ontstaan.

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: In samenspel met anderen

Niveau: Expert

Speel dit spel alleen of samen met díe ander

Variant 1

In spelvorm 5 hebben we gekeken hoe jouw kwaliteiten elkaar beïnvloeden; versterken en tegenwerken. Maar deze beïnvloeding gebeurd ook door de kwaliteiten van anderen. Sommigen stimuleren jou (ongevraagd en als vanzelf) het beste van jezelf te laten zien, anderen halen het bloed onder je nagels vandaan.

Stap 1) Neem de jouw 10 kenmerkende kwaliteiten (zie spelvorm 2/variant 1) voor je. Neem van de 10 kwaliteiten ook de tegengestelde kaart en vorm per paar een kernkwadrant (zie spelvorm 4).

Stap 2) Neem nu iemand in gedachten die jou stimuleert, bij wie jij je prettig voelt, iemand die je graag in je team wilt, of waarmee je graag een kop koffie gaat drinken. Kies voor deze persoon per gebied hoogstens 2 kenmerkende kwaliteiten; je hebt nu voor hem 10 kwaliteiten gekozen die hem het meest kenmerken. Kies hieruit 2 kwaliteiten die het meest tot jou verbeelding spreken. Leg deze 2 kwaliteiten bij jouw kernkwadranten.

Stap 3) Er kunnen nu 2 dingen gebeuren:

1) je herkent dat zijn kwaliteiten (één of meerdere van) jouw kwaliteiten versterken.

Bijvoorbeeld:

Jouw kwaliteit is A4R Harmonieus. In een vergadering mag er best gediscusieerd worden, vind je, als we het uiteindelijk maar eens zijn met elkaar. Totdat een ander bij het inbrengen van zijn idee een opzwepend verhaal houdt. Hij zet zijn kwaliteit O1R Verbeeldingskrachtig in. Discussie is volgens jou overbodig geworden, goede ideeén moet iedereen ondersteunen en dit is een goed idee, dus stem je er direct mee in. Jouw kwaliteit wordt versterkt door de kwaliteit van de ander en mogelijk neig je zelfs naar je valkuil van A4R Toegeeflijk.

Of

2) je herkent dat zijn kwaliteiten bij jou de kwaliteiten van de tegengestelde kaart naar boven doet komen.

Bijvoorbeeld: 

Één van jouw kernkwadranten is N6L Gevoelig (jouw kwaliteit) - N6R Evenwichting (de tegengestelde kaart). De ander geef jij de kwaliteit C1R Competent.

Als je met hem samenwerkt, merk je dat je je minder kwetsbaar (valkuil N6L) voelt en stressvolle situaties beter kan aanpakken; jouw kernkwadrant is omgeslagen en N6R Evenwichtig is in die situaties jouw kwaliteit geworden. (Zie voor het omslaan van kernkwadranten spelvorm 4 Jouw uitdagingen.)

Als je met deze effecten rekening houdt, dan kan je er ook je voordeel mee doen. Ook ben je er nu achter waarom je achteraf, toen je thuis kwam, de situatie van voorbeeld 1) niet meer zo rooskleurig bekijkt zoals hij leek tijdens de vergadering. De stimulerende werking van de ander is nu weg en je valt terug in je 'normale' kwaliteit.

Een ander sprekend voorbeeld is verliefdheid. Hoe vaak gebeurd het niet dat de rustig ogende jongen (kwaliteit E4L Rustig, of E5L Risicomijdend), hemel en aarde in beweging brengt voor zijn geliefde. Typisch een geval van een omgeslagen kernkwadrant.

Variant 2

Doe nu hetzelfde, alleen met iemand waarvan jouw nekharen overeind komen. Iemand waarmee je conflicteert.

Waarschijnlijk vallen deze conflictvoorbeelden je meer op, omdat jouw kernkwadranten vaker zullen omslaan. Van de rustgevendheid zelve binnen het team (kernkwadrant van N2L + kernkwadrant van E2R), wordt je door die ander een kribbige solist (omgeslagen kernkwadrant N2R + omgeslagen kernkwadrant E2L).

Ook hier geldt dat je je voordeel kan doen met deze wetenschap nu je weet wat jou overkomt. Mogelijk helpt deze kennis je nog niet uit de brand. Maar mogelijk wel de volgende tip: focus je op de valkuil van je kwaliteit (In het voorbeeld betekent dit de valkuil van N2L Gelaten + E2R Afhankelijk). Al helpt deze tip niet voor de lange duur.

Nog effectiever is het om die ander te vertellen welke invloed hij heeft op jouw gedrag. Grote kans dat blijkt dat jij hem ook (negatief) beïnvloedt!

Veel succes!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Omgevingsanalyse

Niveau: Coach

Speel dit spel alleen of samen met iemand om mee te sparren

Je bent op een trouwfeest. Dan is het passend om enthousiast (E6R), energiek (E4R), met de groep (E2R) de polonaise in te zetten. Een trouwfeest kenmerkt zich als een E-R omgeving (gebied Extraversie, Rechter kwaliteiten). Heb je die kwaliteiten, dan vermaak je je die avond uitstekend. Heb je meer E-L kwaliteiten, dan ontloop je trouwfeesten als het even kan.

Kwaliteiten van de andere gebieden (O, C, A, N) zijn op een trouwfeest minder noodzakelijk. Natuurlijk neem je al je kwaliteiten mee, maar wees je bewust van de valkuilen. Om strijdlustig (A4L) te eisen als eerste een speech te willen geven, of sceptisch (A1L) je mening te geven hoe jij denkt dat dit feest betaald wordt, is niet gepast. Jouw kwaliteiten op de andere gebieden lijken in deze omgeving al direct een valkuil. Een ceremoniemeester kan nog wel handig gebruik maken van zijn C-R kwaliteiten (Consciëntieus, Rechter kwaliteiten), maar E-R kwaliteiten moet de boventoon blijven voeren.

Wat helpt is als één of twee van de jouw motiverende kwaliteiten (zie spelvorm 7) een E-R kwaliteit is. Zijn jouw motiverende kwaliteiten van een ander gebied, pas dan op dat die kwaliteiten niet een valkuil worden. Zijn jouw motiverende kwaliteiten E-L, dan, zoals gezegd, heb je waarschijnlijk een aversie tegen deze feesten.

Hoe zit dat bij jou?

In welke omgevingen voel jij je thuis?

Merk je dat in die omgevingen specifiek de bijbehorende kwaliteiten de overhand hebben en dat de andere kwaliteiten geen pas hebben, of in iedergeval niet overheersend mogen zijn? Mogelijk geeft dit ook inzicht waarom feesten soms anders verlopen en weet je mogelijk een oorzaak aan te wijzen.

Om je gedachten te bepalen, hieronder een aantal voorbeelden van omgevingen en de bijbehorende gebied en kwaliteitsrichting.

• Openheid Links; een verzamelaarsmarkt bezoeken
• Openheid Rechts; een bezoek aan een museum voor moderne kunsten
• Consciëntieus Links; avondje stappen
• Consciëntieus Rechts; een hoge berg beklimmen
• Extraversie Links; een rustige vakantie, buiten het seizoen, langs de fjorden van Noorwegen
• Extraversie Rechts; stadionbezoek tijdens de voetbal bekerfinale
• Altruïsme Links; meedoen aan het showspel 'm1nut to win it' op tv
• Altruïsme Rechts; het bijwonen van een rouwplechtigheid

PS: je mist in de voorbeelden omgevingen waarin N (gebied Neuroticisme) een rol speelt. In een volgende spelvorm komen N-omgevingen nog uitvoerig terug. 

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Veilige en onveilige situaties

Niveau: Coach

Speel dit spel samen met een ander waarmee je kan sparren

De invloed van onveilige situaties

Normaal gesproken ben je in een goede stemming en weet je wat er van je verwacht wordt. Maar naarmate de presentatie voor het managementteam dichterbij komt, hoe zenuwachtiger je wordt. Anderen zeggen je dat een beetje spanning voelen normaal is; 'plankenkoorts heet dat'. Maar er niet van kunnen slapen, en er onzeker van worden of jouw idee wel de moeite waard is, of niet meer jezelf zijn in je reactie naar anderen. Hoort dat er ook bij? Op de dag van de presentatie klap je dicht. Je kan alleen je verhaal nog voorlezen, in plaats van vol zelfvertrouwen uit je hoofd. Je reageert gespannen en kortaf op vragen. En achteraf ben je heel blij. Niet dat je tevreden was over je presentatie, maar alleen al het feit dat het achter de rug is.

Een situatie die iedereen wel bekend voorkomt. Er zijn situaties die ons niet liggen. Situaties die ons gedrag totaal laten veranderen. Jou van een totaal andere kant laten zien, die velen die jou kennen volledig verrast.

Deze situaties zijn anders dan de omgevingsanalyse van spelvorm 9. Het gaat hier over het verschil tussen 'veilige' en 'onveilige' situaties. Beter gezegd, situaties waarin jij je veilig of onveilig voelt, anderen ervaren dezelfde situatie mogelijk helemaal niet zoals jij.

De invloed van jouw N-kwaliteiten

Wat hier aan de hand is, is in wezen het samenspel van jouw kwaliteiten. Om precies te zijn, de invloed van jouw kenmerkende kwaliteiten van het gebied Neuroticisme (N / kleur zacht groen) (Voor jouw kenmerkende kwaliteiten zie spelvorm 2/variant 1).

Maar let op het is een tweetrapsraket.

Trap 1) Neem de jouw 10 kenmerkende kwaliteiten uit Spelvorm 2/variant 1. Nem per gekozen kaart (bijvoorbeeld A2R) ook de tegengestelde kaart (in dit geval A2L). Leg jouw kwaliteiten in een kernkwadrant zoals in spelvorm 4. De 'A2R kaart' boven met duim naar links wijzend; de 'A2L kaart' daar onder met de duim naar rechts wijzend. Dit is een kernkwadrant. Doe dit voor al jouw 10 kwaliteiten. Neem nu jouw (kleur zacht groen) N-kernkwadranten apart.

In ons voorbeeld nemen we 2 kenmerkende kwaliteiten; een linker kwaliteit N2L Passievol en een rechter N1R Ontspannen.

Er gebeurt nog niets. De voor jou onveilige situatie dient zich aan; jouw presentatie voor het managementteam wordt gepland.

• De eerste reactie is dat jouw N2L kwaliteit Passievol in zijn valkuil Geërgerd schiet, omdat de situatie als 'onveilig' door jou wordt ervaren.
• De N2L valkuil Geërgerd werkt jouw kwaliteit N1R Ontspannen tegen.

De onveilige situatie houdt aan; want de presentatie is over zeven dagen.

• Het kernkwadrant N1R Ontspannen bezwijkt door aanhoudende tegenwerking van N2L valkuil Geërgerd. Het kernkwadrant slaat om en je schiet in de valkuil van de tegengestelde kaart N2L Angstig.

Trap 2) De gecombineerde 'kwaliteit' Geërgerde Angstigheid (of Angstige Geërgerdheid) heeft zijn invloed op jouw kwaliteiten van de andere gebieden (O,C, E en A). Zie hiervoor ook Spelvorm 5 Samenspel van eigenschappen.

Welke invloed heeft deze gecombineerde 'kwaliteit' op bijvoorbeeld C1R Competent of op O1R Verbeeldingskrachtig?

Leef je nu eens in in een situatie waarin de valkuil van N1R Zorgeloos de overhand krijgt en in samenspel, zoals hierboven beschreven, het kernkwadrant van N2L Passievol laat omslaan in de valkuil van de tegengestelde kaart N2R Gelaten.

Welke invloed heeft dit op de kwaliteiten C1R Competent of O1R Verbeeldingskrachtig? Wat valt je op?

Wat is de oorzaak?

Je hoeft je vooraf niet bewust te zijn geweest, dat de presentatie een onveilige situatie was voor jou. Mogelijk kom je hier nu pas achter. Maar wat is de oorzaak dat iemand een presentatie voor het managementteam als onveilig ervaart (of gaat ervaren) en dat een ander die als veilig ervaart?

De oorzaak is angst. Waar deze angst vandaan komt, daarop geeft het kaartspel geen antwoord en gaat voorbij aan het doel van het kaartspel.

Oplossing

Een gemakkelijke oplossing is er niet om om te gaan met 'onveilige' situaties. Hoewel positieve ervaringen met 'onveilige' situaties jouw houding kan veranderen, waardoor jouw kwaliteiten niet 'zo maar' in de valkuil schieten.

Een tweetal tips zijn wel te geven:

• Oefen de situatie, waardoor je steeds beter bent voorbereid op wat er van je gevraagd gaat worden. En zoek de situatie op, ga de confrontatie aan. In het voorbeeld van de presentatie, kan je proberen deze eerder te houden, waardoor de periode kort blijft waarin je spanning opbouwt en je zo voorkomt dat jouw kwaliteiten (in bovenstaand voorbeeld C1R en O1R) in de valkuil schieten of zelfs het kernkwadrant omslaat. Als het je lukt, dan levert dit een positieve ervaring op, waardoor je een volgende keer je rustiger voelt.
• Een andere tip is om gebruik te maken van de positieve effecten die worden beschreven in Spelvorm 8: In samenspel met anderen. Zoek jou positief gezinde managementteamleden op, die jou stimuleren. Hun kwaliteiten versterken jouw kwaliteiten. Zie hiervoor verder Spelvorm 8.

Veilige en onveilige situaties hebben een grote invloed op jouw gedrag. Jouw N-kwaliteiten hebben daarom een belangrijke rol in hoe jouw kwaliteiten van O, C, E en A in de praktijk uitwerken.

Maak voor jezelf een overzicht van situaties waarin jij je onveilig voelt. Je bent er een aantal in de eerdere spelvormen vast al tegen gekomen. Zo kun je je voorbereiden en overvalt de situatie je minder en heb je de kans meer en meer in controle te komen over deze situaties.

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Jouw veranderknop

Niveau: Coach

Speel deze spelvorm samen met iemand waarmee je kan sparren

Veel spelvormen van dit kaartspel zijn er op gericht inzicht te geven op functioneel gedrag, gedrag dat succesvol is in bepaalde situaties. Dat betekent zo nu en dan dat we willen veranderen en oud gedrag willen aanpassen. En in het geval van dit kaartspel, we willen de kwaliteit van de tegengestelde kaart ons eigen maken. Desondanks vallen we terug in oude gewoonten. En stel je gerust, terugval in oude patronen gebeurd ons allemaal. 80% van alle veranderingen die we inzetten, grote en kleine, is uiteindelijk niet blijvend.

Hoe komt dat? We hebben toch een goede reden om oude gewoonten af te zweren? Maar het voornemen alleen is vaak niet genoeg. We worden onbewust tegengewerkt. Er is namelijk ook een verlies als we veranderen. Ons 'oude' gedrag heeft ons vroeger iets opgeleverd in (moeilijke) situaties; het bracht ons toen voordeel en zo vervulde het een behoefte. Behoefte aan bescherming, warmte, zelfstandigheid. Wat die oude behoefte is, is vaak moeilijk zichtbaar. Vaak zit er emotie overheen. En hoe ‘rationeel’ het ook lijkt om te willen veranderen, effectief te willen zijn in de huidige situaties, die oude behoefte heeft gewoonten ingesleten die moeilijk zijn af te leren.

Om effectief te veranderen moeten we die oude behoefte serieus nemen en niet negeren. Dat houdt als eerste in dat we die behoefte moeten leren kennen, hem achterhalen.

Welke behoefte wordt bevredigt in onze kwaliteiten die we willen aanpassen? Benoem het, grijp het vast, en begrijp zo waarom je je onbewust verzet tegen de verandering. Als je deze behoefte leert kennen, weet je waarschijnlijk ook waar die vandaan komt. Het is niet zo dat je de behoefte moet negeren. Je moet er aan voldoen, want die behoefte is reeël. Alleen nu je hem kent kan je zoeken naar manieren om er in te voorzien zonder in het oude ineffectief gedrag terug te vallen. Als je dat voor elkaar krijgt, dan heeft de verandering alle kans van slagen; je hebt jouw veranderknop gevonden.

En dan nu aan de slag. Neem de 10  jouw kenmerkende kwaliteiten (spelvorm 2/variant 1) voor je. Zoek de valkuilen waar je het meeste last van hebt. Neem deze apart. Bedenk je in welke situaties je in die valkuil schiet. Zijn deze situaties te vergelijken met situaties van vroeger of waar doen ze je aan denken?

Wat probeerde je in die vroegere situaties te voorkomen? Welk verlies probeerde je toen tegen te gaan? Probeer nu jouw gedrag te zien als het vervullen van een behoefte van vroeger. Welke behoefte is dat?

Tip: vaak is angst een achterliggende motivatie, en dan zou de conclusie kunnen zijn dat de behoefte is die angst te laten verdwijnen. Maar probeer de angst te zien als een aanwijzing welke behoefte er achter schuilt. Bijvoorbeeld: bij een brand ben je bang dat jou iets overkomt. De achterliggende behoefte is dat je in veiligheid wilt komen.

Schrijf de mogelijkheden op. Slaap er nog eens een nachtje over, of laat het een tijdje bezinken en pak het later weer op. Langzaam aan zullen jou de juiste woorden te binnen schieten. Haast is hier geen vriend.

Als jouw oude behoefte nu bekend is, is het zaak die behoefte te vervullen, maar zonder in ineffectief gedrag te vervallen. Dus de behoefte voldoen op een nieuwe andere manier. Soms is inzicht in die 'oude' behoefte alleen al voldoende om het te laten verdwijnen. Nu is de drempel weggenomen om je gedrag effectief te veranderen, met een kleinere kans op terugval.

Een andere manier om terugval te voorkomen is de volgende. Als je merkt dat je in je valkuil schiet, benoem dan hardop in jezelf of de behoefte die hierbij hoort, echt onvervuld is. In het voorbeeld van de behoefte aan veiligheid; stel je zelf de vraag of je nu echt in (levens)gevaar verkeert. Het stellen van de vraag (en de conclusie dat je niet in gevaar verkeerd) maakt de weg vrij om je te focussen op de kwaliteit van de tegengestelde kaart (en zo effectiever gedrag te tonen.)

Tip: de behoefte van vroeger kan te maken hebben met de behoefte die je vroeger als kind had. Het kan zeer goed zijn dat inzicht in die behoefte nu je volwassen bent, maakt dat de behoefte verder niet hoeft te worden ingevuld. De behoefte van het kind is teruggebracht tot de proporties van een kind en voor de volwassene die je nu bent gemakkelijker te vervullen.

Veel plezier! 

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Authenticiteit

Niveau: Adviseur

Deze spelvorm is pas interessant als je volledig vertrouwd bent met de spelvormen van de vorige niveaus.

In elke situatie het meest functionele gedrag laten zien wat mogelijk is. Dat zou toch mooi zijn. Maar wij zijn gewoonte dieren en wij gedragen ons niet hoe we moeten of willen, maar hoe we zijn. En we rationaliseren ons gedrag door het achteraf goed te praten; we zijn ons pas bewust van onze actie als de actie al is ingezet.

Een ideaal situatie zou zijn als wij elke keer de afweging kunnen maken van het meest succesvolle gedrag voor de situatie.

In plaats van standaard N1L Alert te reageren of standaard N1R Ontspannen, moeten we een balans vinden tussen Alertheid en Ontspannenheid; een Alerte Ontspannenheid of Ontspannen Alertheid. Vanuit die balans kunnen we reageren op die manier die het meest functioneel is in de situatie.

Hoe die balans, die uitgangspositie, te bereiken?

Dit betreft het samensmelten van de 2 kwaliteiten van dezelfde eigenschap. Zoals we hierboven al zagen; het samensmelten van de kwaliteit N1L Alert en de tegengestelde kwaliteit N2R Ontspannen.

Volgens de theorie vereist dat dat we vrij moeten zijn van situaties waarin we ons onveilig voelen (spelvorm 10: Veilige en onveilige situaties) en we onze angsten (de grootste motor dat we in onze valkuil schieten) moeten overwinnen (zie spelvorm 11: Jouw veranderknop).

Als we vrij zijn van onze angsten, dan kunnen we zijn wie we werkelijk zijn. Zonder maskergedrag. Die positie waarin we op elke eigenschap in balans zijn tussen de rechter en de linker kwaliteit. Die balans is de enige echte authenticiteit.

Wees niet bang dat we zo met z'n allen verworden tot een eenheidsworst in ons gedrag. Wat ons nog steeds verschillend maakt van de ander, is onze culturele, sociale achtergrond en opvoeding. Met onze waardenstelsel, voorkeuren, specifieke talenten, intelligentie en persoonlijke geschiedenis.

Hoe zien jouw kwaliteiten eruit (spelvorm 1/variant 1) als je de kern van de tegengestelde kwaliteit in je gedrag meeneemt?

O1 Praktische Verbeeldingskracht

O2 Functionele Kunstzinnigheid

O3 Sensitieve Rationaliteit

O4 Veranderingsgezinde Routinematigheid

O5 Concrete Leergierigheid

O6 Vooruitstrevende Behoudendheid

En hoe zien de kwaliteiten van de andere gebieden er dan uit? Interessant niet?

Maak een overzicht van jouw 30 balans-kwaliteiten.

PS: In Spelvorm 1 / Variant 1 ben je mogelijk al 'balans-kwaliteiten' tegengekomen. In de inventarisatie die je maakte merkte je bij een aantal eigenschappen dat je twijfelde tussen de kwaliteiten L en R. In deze eigenschappen bezit je mogelijk al de 'flexibiliteit' om te handelen wat het meest functioneel is voor de betreffende situatie.

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: Jouw talenten

Niveau: Adviseur

Deze spelvorm is pas interessant als je volledig vertrouwd bent met de spelvormen van de vorige niveaus.

Bepaalde kwaliteiten in elk gebied lijken elkaar als vanzelfsprekend te versterken. Bijvoorbeeld O6L Behoudend en C1L Terughoudend. Zo zijn er met alle 60 kwaliteiten groepen van elkaar versterkende eigenschappen te vormen. Deze 12 groepen worden talentgebieden of talenten genoemd. Zo zijn er 6 paren van talentgroepen; en net als bij de kwaliteit is er ook per talent een tegengestelde talent. Zie voor een overzicht bijgaand document.

 Open hier PDF Overzicht talenten

Het interessante is, dat een talent wijst in een bepaalde eigenheid voor activiteiten. Om je comfortabel te voelen in de activiteit, is het niet noodzakelijk over alle 5 de kwaliteiten van dat talent te beschikken. Als je 3 (of meer) kwaliteiten van de groep bezit, dan is dat jouw talent. Per definitie betekent dat dat je van het tegengestelde talent 2 of minder kwaliteiten bezit.

Ga op onderzoek naar jouw talenten. Neem jouw kwaliteiten van spelvorm 1/variant 1 en jouw kenmerkende kwaliteiten van spelvorm 2/variant 1 er bij. Neem het Overzicht talenten erbij en leg per talent jouw kwaliteit daarbij als die in het talent voorkomt. Je beschikt over een talent als er, zoals eerder gezegd, minstens 3 kwaliteiten bij liggen.

Je hebt nu 6 talenten bij elkaar gezocht. Niet elk talent lijkt misschien even passend. Neem van deze 6 nu die talenten apart waarin 1 of meerdere van de jouw kenmerkende kwaliteiten zitten. Het kan ook nog zijn dat er jouw kenmerkende kwaliteiten zitten bij de tegengestelde talenten. Je hebt nu een volgorde en die nemen we nu met je door.

• Sorteer als eerste uit de geselecteerde 6 talenten, die waarin jouw kenmerkende talenten zitten;
• Dan volgen die talenten met 3 of meer kwaliteiten zonder kenmerkende talent;
• Daarna uit de tegengestelde talenten die waarin een kenmerkende talent zit;
• Daarna de talenten met 2 of 1 kwaliteit; en
• Daarna de talenten met 0 kwaliteiten van jou.

Deze volgorde van talenten zegt iets over bijvoorbeeld het werk waarin jij je prettig voelt, of de hobbies die je hebt.

Herkenbaar?

PS: Misschien helpt het om op te merken dat deze talenten niets zeggen over het beroep dat iemand kiest. Onder voetballers komen alle talenten voor. Op een marketingafdeling komen in de diverse rollen alle talenten voor. Waarom de een voetballer wordt zal meer cultuur bepaald zijn, dan talent. Iemand die lichamelijk gezond is, de faciliteiten in de buurt heeft, goede stimulans van huis uit meekrijgt, zal eerder professioneel voetballer worden. Zo ook skiën ze in de alpenlanden en is dat voor een Nederlander weer minder vanzelfsprekend. De talenten geven wel aan of iemand leidinggevende wordt, of een teamplayer is, of het liefst zaken tot de bodem uitzoekt.

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Volgende spelvorm

Vorige spelvorm

Spelvorm: De extremenlijst

Niveau: Adviseur

Deze spelvorm is pas interessant als je volledig vertrouwd bent met de spelvormen van de andere niveaus.

Elkaar versterkende eigenschappen leiden niet alleen tot valkuilgedrag, maar uiteindelijk zelfs extreemgedrag. Extreemgedrag kan getriggerd worden door een opeenstapeling van elkaar versterkende omstandigheden.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

A) Onveilige situatie (spelvorm 10) + B) versterkende eigenschappen (spelvorm 5) + C) versterking door kwaliteiten van anderen (spelvorm 8) + D) situatie houdt aan voor een langere periode -> kan leiden tot extreemgedrag.

In bijgaand overzicht tref je een uitbreiding aan op de bekende eigenschapoverzicht. Per kwaliteit is nu een extreme toegevoegd.

 Open hier PDF formulier Extremen

Let op: de extremen staan wel genoemd bij een eigenschap. Het is zeer waarschijnlijk dat er elkaar versterkende kwaliteiten voor nodig zijn om zoniet de valkuil, dan wel de extreme van de eigenschap boven te laten komen.

Maar ook hier geldt dat alles is afhankelijk van de context. Hoe extremer de context hoe sneller je gedrag waargenomen wordt als een extreme. En, achter elk (extreem) gedrag schuilt een kwaliteit.

Neem jouw kwaliteiten erbij (spelvorm 1/variant 1) en loop de extremenlijst na. Herkenbaar?

Kan jij herleiden hoe je tot extreem gedrag gekomen bent? Zoek hiervoor invulling naar de omstandigheden, die bestaan uit: A) de onveilige situatie, B) elkaar versterkende eigenschappen van jezelf, C) versterkende kwaliteiten van anderen in die situatie, D) hoelang houdt de situatie aan?

Wat kan jij doen om één van de omstandigheden te wijzigen? Hiermee zou je de stekker uit het extreme gedrag kunnen halen. Je kan ook anderen om hulp vragen; zij hebben misschien invloed op A), C) en D).

Een moeilijke opgave om te realiseren, maar het kan de effectiviteit van jouw gedrag fors verhogen en je meer controle geven op de situatie.

Veel plezier!

Terug naar het overzicht, klik hier.

Vorige spelvorm

In de spelvormen krijg je inzicht in jouw kwaliteiten. Je zal op bepaalde momenten in je dagelijkse werkzaamheden ook gezien hebben dat je effectiever kunt worden. Hetzij in bepaalde situaties, hetzij te voorkomen dat je in je valkuil vervalt. Effectiever worden, veranderen. Hoe doe je dat?

Hieronder een aantal korte vingerwijzingen, die we bespreken vanuit 3 situaties;

• Ontbrekende kwaliteiten
• Valkuilen
• Stresssituaties

Ontbrekende kwaliteiten

Bij je inventarisatie van je kwaliteiten merk je misschien dat een aantal kwaliteiten niet jouw sterkste kant zijn. Hoe ga je daarmee om als er een beroep wordt gedaan op die ontbrekende kwaliteit?

1)      Een oplossing kan zijn een aantal kwaliteiten, die je wel hebt, elkaar zodanig laten versterken dat zij de ‘ontbrekende’ kwaliteit compenseren.

Bijvoorbeeld de ‘ontbrekende’ kwaliteit is ‘E4R Energiek’; mogelijk kan je deze compenseren door nadruk te leggen op jouw kwaliteiten ‘N2L Passievol’ en ‘C4R Ambitieus’.

2)      Een andere oplossing kan zijn om die situaties te mijden waar een nadruk ligt op een ontbrekende kwaliteit.

Bijvoorbeeld geef geen presentaties aan volle zalen als je ‘N4R Zelfverzekerd’ als kwaliteit mist en je jezelf meer herkent in de tegengestelde kwaliteit 'N4L Bedeesd'.

3)      Nog een oplossing kan zijn om de situatie te veranderen en naar je hand te zetten.

Bijvoorbeeld vraag of je later een beslissing mag nemen, in plaats van direct op de vraag te antwoorden, als jouw kwaliteit ‘C6R Behoedzaam’ is in plaats van de ontbrekende kwaliteit ‘C6L Besluitvaardig’ waar een beroep op wordt gedaan.

4)      Ook een effectieve oplossing kan zijn een ander vragen om hulp vragen die de gewenste kwaliteit wel bezit. Die ander kan jou advies geven hoe hij het aanpakt, of je kunt die ander vragen een situatie in jouw plaats op te pakken. (En jij kunt hem mogelijk helpen op zijn ontbrekende kwaliteiten.)

Valkuilen

Je valkuil betekent een té veel van je kwaliteit (op de kaarten herken je die met 'de duim omlaag'). Vaak is je effectiviteit minder als je handelt vanuit je valkuil. Hoe dit te voorkomen? Je gedrag hoef je niet zozeer te veranderen als wel te minderen. Minderen van je valkuilgedrag doe je door je te focussen op de ‘tegengestelde kwaliteit’. Dit betekent in de praktijk dat jouw valkuilgedrag terugvalt in jouw kwaliteit-gedrag.

Ogenschijnlijk lijkt deze oplossing jou te vragen om je de tegengestelde kwaliteit eigen te maken. Maar dat is niet de praktijk. In de ogen van anderen ziet minderen er uit als een afname van 120% naar 80% van jouw kwaliteit. Door je te focussen op de tegengestelde kwaliteit zal je je wanneer je je daar bewust van bent je valkuil gedrag minderen, maar dat is nog lang geen gedrag van de tegengestelde kwaliteit.

Stresssituaties

• Nieuwe situaties

Het kan zijn dat nieuwe situaties veel spanning met zich meebrengen. Vaak is het vooruitzicht erger dan de situatie zelf. Bekijk welke van jouw kwaliteiten je kunt gebruiken in die komende situatie en ‘oefen’ ze door na te gaan hoe jouw kwaliteiten jou zullen helpen. Een voorbereid persoon voelt misschien nog gezonde plankenkoorts, maar zal zich er niet door uit het veld laten slaan.

• Bekende situaties

Vaak ervaren wij situaties als spanningsvol als blijkt dat ons gedrag niet het resultaat oplevert wat het normaal wel doet. Het lijkt logisch om dan nog meer van hetzelfde gedrag te laten zien, en dat doen we dan ook automatisch. Maar dat heeft juist een averechts effect. Het is meer van hetzelfde en biedt geen oplossing, waardoor de spanning nog meer toeneemt.

Een effectievere manier om succesvol met de situatie om te gaan is gedrag van de tegengestelde kwaliteit! Dat is een hele uitdaging. Want het vraagt meer van je dan de oplossing ‘minderen’ die we hierboven bespraken bij Valkuilen.

De allereerste stappen die je kunt doen zijn, relatief gezien, gemakkelijk:

1)      STOP met je huidige gedrag!

2)      Vraag anderen om hulp

Als je de situatie toch zelf moet oplossen, dan moet je je verdiepen in het gedrag van de tegengestelde kwaliteit. Bepaal welke van jouw kwaliteiten jou nu niet helpen en zoek de tegengestelde kwaliteiten daarvan. Wie ken je met deze kwaliteiten? Vraag hoe zij de situatie zouden oplossen.

======================

Situaties waarin je gedrag niet succesvol is kunnen zeer confronterend en frustrerend zijn. Hopelijk kunnen de bovenstaande uitleg en voorbeelden jou al een flink stuk helpen. Inzicht in oplossingen en voorbeelden uit je omgeving zijn de grootste motor achter effectieve veranderingen. Maar mogelijk is dat voor jou in bepaalde situaties nog niet genoeg. Als het je in de weg zit, blijf er dan in ieder geval niet mee zitten. Praat er over met anderen of schakel professionele hulp in.

Succes!

Terug naar het overzicht, klik hier.